بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي
13
تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )
شما بواسطهء عدم اعتقاد شما بروز جزا كه آن روز روز شهادتست . بنا برين ترجمه « سمعكم » بقرينهء « ابصاركم » يعنى « اسماعكم » است و تفسير جلود بفروج مطابق احاديث اهل بيت عليهم السلام است چنانچه در اصول كافى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت بعد از تلاوت آيهء وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ تا آخر فرمودند كه : « يعنى بالجلود الفروج و الافخاذ و در من لا يحضره الفقيه روايت كرده كه حضرت امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه در وصاياى خود كه بمحمد بن الحنفيه ميكردند بعد از خواندن اين آيه فرمودند كه « يعنى بالجلود الفروج » و افخاذ در حديث سابق جمع فخذ است وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ و ليكن گمان كرديد شما أَنَّ اللَّهَ لا يَعْلَمُ كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ اينكه خداى تعالى نميداند بسيارى از آن چه را كه شما به عمل ميآريد . حاصل كلام اينست كه استتار شما گناهان را از ترس شهادت سمع و بصر و جلود نبود زيرا كه شما اعتقاد ببعث نداشتند و ليكن استتار شما گناهان را از اينجهت بود كه گمان داشتيد كه خداى تعالى نميداند بسيارى را از آن چه شما ميكنيد و كارهايى كه پوشيده ميكنيد علم به آن ندارد . وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْداكُمْ و ذلكم مبتداست و ارديكم خبر آن و ظنكم بدل ذلكم است و الذى ظننتم بربكم صفت بدل است و بنا بر اين ، مجموع « ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ » بجاى و ذلكم واقع مىشود و معنى آيه اينست كه و اين گمان قبيح شما آن چنان گمانى كه گمان كرديد به پروردگار خود هلاك كرد شما را و قاضى ناصر الدين بيضاوى گفته كه محتملست كه و ذلكم مبتدا باشد و ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ خبر اول آن باشد و ارديكم خبر ثانى ، يعنى و اين گمان شما گمانيست آن چنان گمانى كه گمان كرديد بپروردگار خود و اين گمان قبيح هلاك كرد شما را بنا برين توجيه لازم ميآيد كه خبر بيفايده باشد زيرا كه مفاد و ذلكم و مفاد و ذلكم و مفاد « ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ » يكيست و درين صورت فائده متصور نيست مگر آن كه مشار اليه